2 . توبه متوسطين و توبة الاوساط من استقلال المعصيته و هو عين الجرأة و المبارزة و محض التزيّن بالحمّية و الاستر سال للقطيعة . توبه ميان حالان است كه گناه را كوچك مىشمارند و اين ، عين گستاخى و جسارت است و آراسته شدن به حميّت و خودبزرگ‌بينى است و نيز اوج بريدگى از انس با خداست . انسان اگر احساس كند كه گناه او بخشيده شده است ، حال اعتراف و تضرع و خشوع در پيشگاه الهى را از دست مىدهد كه اين نوعى بىادبى و استرسال است و آرام‌آرام انبساط و گشادگى روح را از دست خواه داد . 3 . توبه خواص و توبة الخواص من تضييع الوقت ، فأنه يدعوا الى درك النقيصة و يط فى نور المراقبة و يكّدر عين الصحبة . خواص ، گناه عامه و متوسطين را ندارند بلكه توبه آنها را تضييع وقت و تنزل از قلهء كمال و كم شدن نور مراقبه و تيره شدن لحظات حضور در محضر حق است . اين توبه مخصوص اولياى الهى است كه به هنگام پرداختن به مباحات و نيازهاى جسمانى ، لحظاتى از مقام وحدت به كثرت و از تمكين به تلوين كشيده مىشوند ، لذا براى اين حالات استغفار مىكنند . اگر در لسان ائمه معصومين عليهم السّلام شاهد استغفار و طلب توبهء فراوان هستيم تماما از اين مقوله مىباشند و الّا اهل بيت عليهم السّلام و پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله معصوم هستند و هرگز گناه و خطا از آنها سر نمىزند . امام صادق عليه السّلام در مصباح الشريعه فرمودند : فكل فرقة من العباد لهم توبه : فتوبة الانبياء من اضطراب السر و توبة الاولياء من تكوين الحضرات و توبة الاصفياء من التنفّس و توبة الخاص من الاشتغال به غير الله و توبة العام من الذنوب . « 1 » هر گروهى از بندگان را توبهء مخصوص به خودشان است ؛ توبهء انبياء از تزلزل در سر است ( كه به خاطر ا شتغال به مباحات لطائف آن ضعيف مىشود ) و توبهء اولياء از تمكين به تلوين آمدن است و توبه برگزيدگان ( ائمه معصومين ) از تردد در كثرت است و توبه خواص از اشتغال به غير خدا و توبه عوام از گناهان است .

--> ( 1 ) . مصباح الشريعه ، ترجمهء عبد الرزاق گيلانى ، باب توبه ، ص 483 .